"%40 inşaat izinli, iki kat", "TAKS 0,30 – KAKS 0,60", "köy yerleşik alanında", "ifraz edilebilir"... Arsa ilanları, ilk kez alım yapacaklar için şifreli bir dil gibi görünebilir. Oysa bu terimler, satın alacağınız parselde neler yapabileceğinizi doğrudan belirler. Bu rehberde ilanlarda en sık karşılaşacağınız teknik terimleri sade bir dille açıklıyoruz.
"%40 inşaat izni" ne demek?
İlanlarda sık gördüğünüz "%40 inşaat izinli" ifadesi, çoğunlukla parselin %40'ının taban alanı olarak kullanılabileceği anlamına gelir. Yani yapının zemine oturan kısmı, parsel alanının en fazla %40'ı kadar olabilir. İfadenin yanında kat sayısı da belirtilir: "%40, iki kat" gibi.
Örnek: 500 m²'lik bir parselde %40 taban alanı ve iki kat izni varsa:
- Yapının taban alanı en fazla 500 × 0,40 = 200 m² olabilir.
- İki katta toplam inşaat alanı yaklaşık 200 × 2 = 400 m² olur.
Ancak bu ifade gündelik bir kullanımdır ve bazen farklı anlamlarda da kullanılabilir. Doğru bilgi her zaman belediyeden alınan imar durum belgesinde yazar. Satın almadan önce bu belgeyi mutlaka görün.
"40/80 imar" ne demek?
İlanlarda sık görülen "40/80" ifadesi iki katsayıyı birlikte verir: ilk sayı TAKS (0,40), ikincisi KAKS yani emsaldir (0,80). Örneğin 500 m²'lik bir arsada 40/80 imar varsa binanın zemine oturan alanı en fazla 200 m², tüm katların toplam inşaat alanı ise en fazla 400 m² olabilir; bu da çoğu zaman 2 katlı bir yapı demektir. Kesin değerler için belediyeden alınan imar durum belgesine bakılmalıdır.
Yapılaşma hakkını belirleyen terimler
TAKS (Taban Alanı Katsayısı)
Yapının zemine oturan alanının parsel alanına oranıdır. TAKS 0,40 ise 1.000 m²'lik parselde yapının taban alanı en fazla 400 m² olabilir. İlanlardaki "%40" ifadesi genellikle bu değeri anlatır.
KAKS (Kat Alanı Katsayısı) veya Emsal
Yapının tüm katlarındaki toplam inşaat alanının parsel alanına oranıdır. KAKS 0,80 ise 1.000 m²'lik parselde toplam 800 m² inşaat yapılabilir. İmar mevzuatına göre bazı alanlar (ör. belirli koşullardaki bodrumlar, sığınaklar) emsal hesabına dahil edilmeyebilir.
Gabari (Hmax)
Yapının çıkabileceği en yüksek yüksekliktir ve metre cinsinden ifade edilir. Gabari, kat sayısını da dolaylı olarak sınırlar. Örneğin 6,50 m gabari, genellikle iki katlı bir yapıya izin verir.
Çekme mesafeleri
Yapının parsel sınırlarından ne kadar içeride olması gerektiğini gösterir; ön, yan ve arka bahçe mesafeleri olarak belirlenir. Küçük ya da dar parsellerde çekme mesafeleri, TAKS'ın izin verdiği alanı fiilen kullanamamanıza neden olabilir.
Yapı nizamı: Ayrık, bitişik, blok
Ayrık nizamda yapı, komşu parsellerden bahçe mesafeleriyle ayrılır; müstakil evler genellikle bu nizamdadır. Bitişik nizamda yapılar yan yana bitişik inşa edilir. Blok nizam ise birden fazla bağımsız bölümün tek bir blok içinde planlandığı düzendir.
Tapu ve kadastro terimleri
Ada, parsel, pafta
Ada, yollarla çevrili parsel grubudur. Parsel, bu ada içindeki tek bir taşınmazdır. Pafta ise kadastro haritasının ilgili sayfasıdır. Bir taşınmazın resmî kimliği "il, ilçe, mahalle/köy, ada ve parsel numarası" ile belirlenir ve Parsel Sorgu uygulamasında bu bilgilerle sorgulanabilir.
Nitelik (vasıf)
Tapuda taşınmazın türünü belirten ifadedir: arsa, tarla, zeytinlik, bağ, bahçe, ev ve arsası gibi. Nitelik, taşınmazın vergilendirilmesini ve kullanım şeklini etkiler. Tapudaki nitelik ile imar planındaki kullanım her zaman aynı olmayabilir; ikisini ayrı ayrı kontrol edin.
Müstakil tapu ve hisseli tapu
Müstakil tapuda parselin tamamı size aittir. Hisseli tapuda ise parsel birden fazla kişiye paylı olarak aittir ve payınızın parselin hangi bölümüne denk geldiği tapuda yazmaz. Hisseli taşınmazlarda yapılaşma ve satış gibi işlemler için çoğu zaman diğer paydaşların onayı gerekir.
İfraz ve tevhid
İfraz, bir parselin birden fazla parsele bölünmesidir. Tevhid ise birden fazla parselin tek bir parselde birleştirilmesidir. Her iki işlem de imar mevzuatına ve, tarım arazilerinde, asgari tarımsal arazi büyüklüğü kurallarına tabidir.
Kat irtifakı ve kat mülkiyeti
Kat irtifakı, henüz bitmemiş ya da yapılacak bir binadaki bağımsız bölümler için arsa payı üzerinden kurulan haktır. Bina tamamlanıp iskân alındıktan sonra kat mülkiyetine geçilir. "Arsa paylı kat irtifaklı" ilanlarda, belirli bir bağımsız bölüme bağlı bir arsa payı satın alırsınız.
Aplikasyon
Parselin köşe noktalarının kadastro kayıtlarına göre arazi üzerinde işaretlenmesidir. Özellikle sınırları belirsiz tarlalarda, satın almadan önce ya da yapı yapmadan önce aplikasyon yaptırmak sınır anlaşmazlıklarını önler.
Konum ve planlama terimleri
İmar planı içi ve imar planı dışı
İmar planı içindeki parsellerde yapılaşma hakkı plan ve plan notlarıyla belirlenir. Plan dışındaki alanlarda ise Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği uygulanır ve yapılaşma koşulları çok daha sınırlıdır.
Köy yerleşik alanı ve civarı
İlanlarda "köy içinde" ya da "köye yakın" olarak geçen parseller için önemli bir kavramdır. Köy yerleşik alanı, sınırları resmî olarak belirlenmiş köy yerleşim bölgesidir. Bu alan içinde kalan parsellerde, köyün yapılaşma kurallarına göre konut yapılabilir. Parselin bu sınırın içinde mi dışında mı olduğu, yapılaşma imkânını doğrudan değiştirir. Bu bilgiyi ilgili il özel idaresinden veya belediyeden öğrenebilirsiniz.
"İmar sınırında" ifadesi
Parselin imar planı sınırına bitişik ya da çok yakın olduğunu anlatır. Bu tür parseller, ileride plan genişlerse değer kazanma potansiyeli taşır. Ancak bu yalnızca bir olasılıktır; parselin bugünkü imar durumunu esas alın.
Kadastral yol ve yola cephe
Kadastro haritasında yol olarak kayıtlı olan güzergâha kadastral yol denir. Parselin bu tür bir yola cephesi olması hem ulaşım hem de yapı ruhsatı açısından önemlidir. Arazide kullanılan bir patika, haritada resmî yol olarak görünmüyorsa ileride geçit sorunu yaşanabilir.
Satın almadan önce isteyeceğiniz belgeler
- Güncel tapu kaydı: Malik, nitelik, yüzölçümü ve varsa ipotek, haciz veya şerhleri gösterir.
- İmar durum belgesi: TAKS, KAKS, gabari, çekme mesafeleri ve kullanım amacını gösterir.
- Parsel sorgu çıktısı: Parselin harita üzerindeki yerini ve sınırlarını gösterir.
- Gerekirse aplikasyon krokisi: Sınırların arazi üzerindeki yerini netleştirir.
İlanlarımızda imar durumu, tapu türü ve parsel bilgilerini açıkça paylaşıyoruz. Aklınıza takılan bir terim ya da parsel olursa bizi arayın; tüm teknik detayları birlikte inceleyelim.